Bezpieczeństwo i deregulacja na kolei – nowe przepisy

– Nowelizacje trzech rozporządzeń to kontynuacja pracy u podstaw na kolei, tym razem w wymiarze legislacyjnym. Potrzebujemy upraszczać kolejowe przepisy, które nadal w wielu obszarach są bardzo przeregulowane i niepotrzebnie komplikują funkcjonowanie przewoźników kolejowych. Dotyczy to chociażby autoryzacji dla maszynistów na pojazdy trakcyjne o bardzo niewielkich różnicach konstrukcyjnych – mówi Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury.

W przypadku PLK to zmienione wymogi wykształcenia dotyczące dopuszczenia do zawodów związanych z ruchem pociągów. – Przed nami kolejne prace związane także z wewnętrznymi instrukcjami PLK – będziemy się mocno koncentrować na ich zmianie w kierunku zwiększenia przepustowości infrastruktury kolejowej równolegle z prowadzanymi pracami inwestycyjnymi – zapowiada wiceminister.

Wszystkie trzy rozporządzenia weszły w życie do końca lutego. Poniżej prezentujemy ich najważniejsze założenia.

Opublikowane 22 stycznia 2026 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 13 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych (Dz. U. poz. 67) weszło w życie 6 lutego 2026 r. Kluczowe zmiany w rozporządzeniu:

• wprowadzono postulowane przez rynek optymalizacje systemu szkolenia na stanowiska kolejowe,
• zmieniona została częstotliwość badań psychologicznych na stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe z co 2 lata na co 4 lata dla pracowników w wieku powyżej 41 lat, w celu dostosowania przepisu do prawa UE,
• zmieniona została częstotliwość badań okresowych z co 2 lata na co rok dla pracowników w wieku powyżej 62 lat, w celu dostosowania przepisu do prawa UE,
• autoryzacja na typ pojazdu będzie przeprowadzana dla stanowisk prowadzący pojazdy kolejowe i kierownik pociągu,
• do zakresu autoryzacji dla stanowisk kolejowych kierownik pociągu oraz prowadzący pojazdy kolejowe nie będzie już konieczne wykonanie obowiązkowych jazd w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem,
• dopuszczalne będzie przeprowadzenie autoryzacji dla rodzaju pojazdu kolejowego na wiele typów pojazdów kolejowych o podobnej konstrukcji.

Opublikowane 23 stycznia 2026 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie poważnych wypadków, wypadków i incydentów w transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 74) weszło w życie 7 lutego 2026 r. Kluczowe zmiany w rozporządzeniu:

• wyeliminowanie niespójności kwalifikacji zdarzeń typu SPAD (ang. Signal Passed at Danger – minięcie sygnału informującego o niebezpieczeństwie) z prawem UE w zakresie zdarzeń polegających na przejechaniu przez czoło pociągu wskaźnika informującego o końcu peronu,
• dyspozytor lub inny wyznaczony pracownik zarządcy infrastruktury lub przewoźnika kolejowego, któremu zgłoszono zdarzenie zaistniałe na sieci kolejowej będzie dodatkowo zobowiązany do powiadomienia właściwych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i ochronę infrastruktury krytycznej oraz obronność państwa w przypadku zdarzeń mogących mieć charakter sabotażu, cyberataku, aktu terrorystycznego lub innego zagrożenia bezpieczeństwa państwa,
• zawiadomienie o zdarzeniu będzie mogło być formalnie przekazane nie później niż w pierwszym dniu roboczym następującym po dniu jego stwierdzenia, a nie jak dotychczas w ciągu 24 godzin,
• komisja kolejowa będzie mogła prowadzić akta postępowania również w postaci elektronicznej, a nie jak dotychczas wyłącznie w postaci papierowej,
• doprecyzowano opis zdarzenia C66 - niezatrzymanie się pojazdu drogowego przed zamkniętą rogatką lub półrogatką i uszkodzenie jej lub sygnalizatorów drogowych.

Opublikowane 26 stycznia 2026 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadectwa maszynisty (Dz. U. poz. 78) wejdzie w życie 26 lutego 2026 r. Kluczowe zmiany obejmują:

• optymalizację programu oraz czasu trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty,
• wprowadzenie nowego przepisu, zgodnie z którym instruktor wnioskuje o ponowne odbycie sesji na symulatorze (w ramach szkoleń okresowych czynnych maszynistów) w przypadku nieprawidłowej reakcji maszynisty przy wykonywaniu zadań niestandardowych oraz w sytuacjach niebezpiecznych,
• rezygnację ze sprawdzianów wiedzy i umiejętności w zakresie bocznic kolejowych,
• wprowadzenie sprawdzianów wiedzy i umiejętności w zakresie zagadnień związanych z techniką i organizacją ruchu, w tym również radiołącznością pociągową GSM-R i techniką wykonywania manewrów, sygnalizacją kolejową, hamulcem kolejowym oraz znajomością budowy i obsługi pojazdów kolejowych,
• dopuszczalne będzie przeprowadzanie sprawdzianów wiedzy i umiejętności dla rodzaju pojazdu kolejowego na wiele typów pojazdów kolejowych o podobnej konstrukcji.